# 00. Environment & Setup Guide for Laravel Unit Testing

Hướng dẫn thiết lập và chuẩn hóa môi trường kiểm thử (Testing Environment) cho mọi dự án Laravel (Laravel 9, 10, 11).

---

## 1. Yêu cầu Thư viện & Dependencies (Composer)

Trước khi viết bất kỳ file Unit Test nào, dự án cần có đầy đủ các thư viện kiểm thử cần thiết trong `require-dev`.

### A. Kiểm tra phiên bản Laravel & Test Framework
Xác định phiên bản Laravel trong `composer.json`:
- **Laravel 9 (PHP 8.0 - 8.1)**: Thường đi kèm `phpunit/phpunit: ^9.5`.
- **Laravel 10 (PHP 8.1 - 8.2)**: Hỗ trợ `phpunit/phpunit: ^10.0` hoặc `pestphp/pest: ^2.0`.
- **Laravel 11 (PHP 8.2 - 8.3+)**: Mặc định `pestphp/pest: ^2.0|^3.0` hoặc `phpunit/phpunit: ^10.5|^11.0`.

### B. Cài đặt các gói cốt lõi (Core Dev Packages)

#### Nếu dự án dùng PHPUnit:
```bash
composer require --dev phpunit/phpunit mockery/mockery fakerphp/faker --with-all-dependencies
```

#### Nếu dự án dùng Pest PHP:
```bash
composer require --dev pestphp/pest pestphp/pest-plugin-laravel mockery/mockery fakerphp/faker --with-all-dependencies
```

#### Các gói bổ trợ tăng tốc & chẩn đoán (Recommended):
- **Chạy song song (Parallel Testing)**:
  ```bash
  composer require --dev brianium/paratest
  # Laravel 9+ có sẵn lệnh: php artisan test --parallel
  ```
- **Làm đẹp output CLI**:
  ```bash
  composer require --dev nunomaduro/collision
  ```

---

## 2. Cấu hình Môi trường Test (`phpunit.xml` & `.env.testing`)

Một trong những sai lầm nghiêm trọng nhất là để test chạy vào Database dev/staging. Cần cấu hình cách ly tuyệt đối.

### A. Tối ưu hóa `phpunit.xml` (hoặc `phpunit.xml.dist`)
Đảm bảo thẻ `<php>` chứa các cấu hình sau:

```xml
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<phpunit xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance"
         xsi:noNamespaceSchemaLocation="vendor/phpunit/phpunit/phpunit.xsd"
         bootstrap="vendor/autoload.php"
         colors="true">
    <testsuites>
        <testsuite name="Unit">
            <directory suffix="Test.php">./tests/Unit</directory>
        </testsuite>
        <testsuite name="Feature">
            <directory suffix="Test.php">./tests/Feature</directory>
        </testsuite>
    </testsuites>
    <php>
        <!-- Môi trường test -->
        <env name="APP_ENV" value="testing"/>
        <env name="APP_MAINTENANCE_DRIVER" value="file"/>
        
        <!-- Tăng tốc mã hóa mật khẩu trong lúc test (từ 10-12 vòng xuống 4 vòng) -->
        <env name="BCRYPT_ROUNDS" value="4"/>
        
        <!-- Tắt cache, session, queue, mail thật -->
        <env name="CACHE_STORE" value="array"/>
        <env name="CACHE_DRIVER" value="array"/>
        <env name="SESSION_DRIVER" value="array"/>
        <env name="QUEUE_CONNECTION" value="sync"/>
        <env name="MAIL_MAILER" value="array"/>
        <env name="PULSE_ENABLED" value="false"/>
        <env name="TELESCOPE_ENABLED" value="false"/>
        
        <!-- Database cách ly: SQLite In-memory -->
        <env name="DB_CONNECTION" value="sqlite"/>
        <env name="DB_DATABASE" value=":memory:"/>
    </php>
</phpunit>
```

### B. File `.env.testing`
Nếu dự án ưu tiên dùng `.env.testing` hơn `phpunit.xml`, tạo file `.env.testing` tại thư mục root:
```ini
APP_ENV=testing
APP_KEY=base64:FakeKeyForTestingPurposesOnly1234567890=
APP_DEBUG=true

BCRYPT_ROUNDS=4
CACHE_STORE=array
CACHE_DRIVER=array
SESSION_DRIVER=array
QUEUE_CONNECTION=sync
MAIL_MAILER=array

DB_CONNECTION=sqlite
DB_DATABASE=:memory:
```

---

## 3. Chiến lược Xử lý Database trong Kiểm thử

### Chiến lược 1: SQLite In-memory (Mặc định - Khuyến nghị cho 90% Unit Test)
- **Ưu điểm**: Tốc độ cực nhanh (vài milliseconds), không tạo rác trên ổ cứng, tự hủy sau mỗi test process.
- **Yêu cầu**: PHP phải kích hoạt extension `pdo_sqlite` và `sqlite3`.

### Chiến lược 2: Xử lý các hàm MySQL đặc thù (MySQL-specific functions)
Nếu code nguồn dùng các hàm raw của MySQL như `JSON_EXTRACT`, `JSON_CONTAINS`, `DATE_FORMAT`, SQLite sẽ văng lỗi `no such function`.
**Cách xử lý:**
1. Đăng ký SQLite custom function trong `TestCase::setUp()`:
   ```php
   protected function setUp(): void
   {
       parent::setUp();

       if (DB::connection() instanceof \Illuminate\Database\SQLiteConnection) {
           $pdo = DB::connection()->getPdo();
           // Giả lập hàm DATE_FORMAT của MySQL trong SQLite
           $pdo->sqliteCreateFunction('DATE_FORMAT', function ($date, $format) {
               return date('Y-m-d', strtotime($date));
           }, 2);
           
           // Giả lập JSON_CONTAINS
           $pdo->sqliteCreateFunction('JSON_CONTAINS', function ($json, $val) {
               $array = json_decode($json, true) ?? [];
               return in_array(trim($val, '"'), $array) ? 1 : 0;
           }, 2);
       }
   }
   ```
2. Nếu dự án có quá nhiều Stored Procedures hoặc SQL phức tạp: Sử dụng một container MySQL test riêng (xem mục Docker bên dưới) thay vì SQLite.

---

## 4. Chạy Test qua Docker (Docker Integration)

### Kịch bản 1: Dự án dùng Laravel Sail
Laravel Sail đã cấu hình sẵn container test:
```bash
# Chạy toàn bộ test
./vendor/bin/sail test

# Chạy riêng Unit Test
./vendor/bin/sail test --testsuite=Unit

# Chạy kèm tính Code Coverage
./vendor/bin/sail test --coverage
```

### Kịch bản 2: Dự án dùng Custom Docker Compose
Xác định tên service PHP trong `docker-compose.yml` (thường là `app`, `php`, `backend`, `workspace`):
```bash
# Cú pháp chạy
docker compose exec -T <service_name> php artisan test

# Ví dụ với service 'app':
docker compose exec -T app php artisan test --testsuite=Unit --filter=UserServiceTest
```

### Kịch bản 3: Docker Test Runner độc lập (`templates/docker/docker-compose.test.yml`)
Nếu dự án chưa có Docker hoặc môi trường Docker chính quá nặng nề, có thể khởi tạo một container test tối giản chỉ chứa PHP-CLI + SQLite + PCOV.

---

## 5. Cấu hình Code Coverage (PCOV vs Xdebug)

Để đo độ phủ test (Coverage):
- **Khuyến nghị dùng PCOV**: Nhanh gấp 5-10 lần Xdebug, chỉ phục vụ đo coverage không làm chậm quá trình chạy test.
  - Cài đặt trên Ubuntu/Debian container: `pecl install pcov && docker-php-ext-enable pcov`
  - Lệnh chạy: `php artisan test --coverage --min=80`
- **Nếu dùng Xdebug**: Cần đặt biến môi trường `XDEBUG_MODE=coverage`.

---

## 6. Checklist Kiểm tra Sẵn sàng (Ready-to-Test Checklist)

Trước khi bắt đầu sinh unit test, hãy xác nhận các mục sau:
1. [ ] Đã chạy `composer install` không lỗi.
2. [ ] Extension `pdo_sqlite` đã được bật (kiểm tra bằng `php -m | grep sqlite`).
3. [ ] `APP_KEY` đã tồn tại trong file môi trường test.
4. [ ] Chạy lệnh `php artisan test` (hoặc tương đương qua Docker) ra kết quả xanh (Pass) với các test mặc định của Laravel.
5. [ ] Đã cấu hình `DB_DATABASE=:memory:` để bảo vệ dữ liệu dev/local.