# 02. Testing Frameworks: PHPUnit 10/11 vs Pest PHP v2/v3

So sánh chi tiết, cú pháp đối chiếu và quy tắc viết code giữa hai framework kiểm thử phổ biến nhất trong hệ sinh thái Laravel.

---

## 1. Bảng Đối Chiếu Cú Pháp (Cheat Sheet)

| Tính năng | PHPUnit 10/11 (Class-based) | Pest PHP v2/v3 (Functional) |
| :--- | :--- | :--- |
| **Khai báo Test** | `#[Test]` trên public method | `it('does something', function () { ... });` |
| **Khởi tạo (Setup)** | `protected function setUp(): void` | `beforeEach(function () { ... });` |
| **Dọn dẹp (Teardown)** | `protected function tearDown(): void` | `afterEach(function () { ... });` |
| **Assert giá trị bằng** | `$this->assertSame($expected, $actual);` | `expect($actual)->toBe($expected);` |
| **Assert kiểu dữ liệu** | `$this->assertInstanceOf(User::class, $res);` | `expect($res)->toBeInstanceOf(User::class);` |
| **Assert True/False** | `$this->assertTrue($flag);` | `expect($flag)->toBeTrue();` |
| **Assert Array có key**| `$this->assertArrayHasKey('id', $data);` | `expect($data)->toHaveKey('id');` |
| **Assert Count** | `$this->assertCount(3, $items);` | `expect($items)->toHaveCount(3);` |
| **Kỳ vọng Exception** | `$this->expectException(CustomException::class);` | `expect(fn() => ...)->toThrow(CustomException::class);` |
| **Data Provider** | `#[DataProvider('provideData')]` | `->with([...])` hoặc `->with('dataset_name')` |

---

## 2. Chuẩn viết cho PHPUnit 10 & 11

Trong Laravel 10 và 11 với PHPUnit 10+, **KHÔNG dùng DocBlock `@test`** lỗi thời mà chuyển hẳn sang dùng **PHP 8 Attributes**:

```php
<?php

namespace Tests\Unit\Services;

use PHPUnit\Framework\TestCase;
use PHPUnit\Framework\Attributes\Test;
use PHPUnit\Framework\Attributes\DataProvider;

class OrderCalculationServiceTest extends TestCase
{
    private OrderCalculationService $service;

    protected function setUp(): void
    {
        parent::setUp();
        $this->service = new OrderCalculationService();
    }

    #[Test]
    public function it_applies_tax_correctly(): void
    {
        // Arrange
        $amount = 100.0;
        $taxRate = 0.1; // 10%

        // Act
        $total = $this->service->calculateWithTax($amount, $taxRate);

        // Assert
        $this->assertSame(110.0, $total);
    }

    #[Test]
    #[DataProvider('invalidAmountProvider')]
    public function it_throws_exception_when_amount_is_negative(float $invalidAmount): void
    {
        $this->expectException(\InvalidArgumentException::class);
        $this->expectExceptionMessage('Amount must be positive');

        $this->service->calculateWithTax($invalidAmount, 0.1);
    }

    public static function invalidAmountProvider(): array
    {
        return [
            'negative amount' => [-10.0],
            'zero amount'     => [0.0],
        ];
    }
}
```

---

## 3. Chuẩn viết cho Pest PHP v2 & v3

Pest đem lại cú pháp ngắn gọn, dễ đọc như văn xuôi (BDD style):

```php
<?php

use App\Services\OrderCalculationService;

beforeEach(function () {
    $this->service = new OrderCalculationService();
});

describe('OrderCalculationService', function () {
    it('applies tax correctly', function () {
        // Arrange
        $amount = 100.0;
        $taxRate = 0.1;

        // Act
        $total = $this->service->calculateWithTax($amount, $taxRate);

        // Assert
        expect($total)->toBe(110.0);
    });

    it('throws exception when amount is negative or zero', function (float $invalidAmount) {
        expect(fn () => $this->service->calculateWithTax($invalidAmount, 0.1))
            ->toThrow(\InvalidArgumentException::class, 'Amount must be positive');
    })->with([
        'negative amount' => -10.0,
        'zero amount'     => 0.0,
    ]);
});
```

---

## 4. Nguyên tắc Nhận diện Tự động của Agent

Khi Agent sinh code test cho một dự án:
1. Đọc `composer.json`:
   - Nếu có package `pestphp/pest` -> **BẮT BUỘC sinh file test theo chuẩn Pest**.
   - Nếu chỉ có `phpunit/phpunit`:
     - Kiểm tra phiên bản PHP: Nếu PHP >= 8.1 và PHPUnit >= 10 -> Dùng **PHP 8 Attributes (`#[Test]`)**.
     - Nếu PHP <= 8.0 hoặc PHPUnit 9 (Laravel 8/9) -> Dùng **DocBlock `/** @test */`**.